İçeriğe geç

Yapay Zeka Sözlüğü

Yapay zeka dünyasının temel kavramlarını net ve anlaşılır Türkçe tanımlarla bir araya topladığımız sözlük. Her tanımın altında derinlemesine açıklama, örnek ve ilgili rehberler bulunuyor.

Hallucination (Halüsinasyon)
Yapay zeka modelinin kendinden emin biçimde yanlış veya uydurma bilgi üretmesi. Modelin görmediği veriler için 'plausible' (kulağa makul gelen) ama gerçek olmayan cevaplar vermesidir.

Diğer adlar: AI halüsinasyon, uydurma cevap, konfabulasyon

Jailbreak
Jailbreak, kullanıcının LLM'in güvenlik ve etik kısıtlamalarını aşarak, modelin normal yapmadığı veya reddettiği şeyleri yaptırmasıdır. Sosyal mühendislik benzeri tekniklerle modelin filtrelerini bypass etmeye dayanır.

Diğer adlar: AI jailbreak, LLM jailbreak, model bypass

LLM (Büyük Dil Modeli)
LLM, milyarlarca metin parçası üzerinde eğitilmiş, doğal dilde soru cevaplama ve metin üretme yeteneği kazanmış büyük yapay sinir ağı modelidir. ChatGPT, Claude ve Gemini birer LLM'dir.

Diğer adlar: Large Language Model, büyük dil modeli, GPT modeli

Prompt
Yapay zekaya verilen, ne yapması gerektiğini anlatan metin talimatıdır. Sorunun kalitesi, alacağınız cevabın kalitesini belirler.

Diğer adlar: komut, AI talimatı, girdi metni

Prompt Injection
Prompt injection, kötü niyetli bir kullanıcının LLM uygulamasının sistem prompt'unu manipüle ederek uygulamaya istenmeyen davranışlar yaptırmasıdır. AI güvenlik tehditlerinden en yaygınıdır.

Diğer adlar: prompt enjeksiyonu, AI prompt attack

RAG (Retrieval-Augmented Generation)
RAG, LLM'in cevap üretmeden önce harici bir bilgi tabanından ilgili belgeleri çekip, bunları bağlam olarak kullandığı bir sistem mimarisidir. Modelin güncel ve özelleştirilmiş bilgi vermesini sağlar.

Diğer adlar: retrieval augmented generation, bilgi çekmeli üretim

Sistem Prompt
Sistem prompt, kullanıcı sohbetine başlamadan önce AI'a verilen, modelin kim olduğunu ve nasıl davranması gerektiğini belirleyen talimattır. Kullanıcı görmez, AI ile tüm konuşmayı yönlendirir.

Diğer adlar: system prompt, sistem mesajı, system message

Token
Token, LLM'lerin metni işlerken kullandığı en küçük birimdir. Bir token bazen bir kelime, bazen bir hece veya bir karakter olabilir. Türkçe'de ortalama 4-6 karakter bir token'a denk gelir.

Diğer adlar: belirteç, AI token